Próchnica zębów u dzieci – przyczyny i zapobieganie

Od kiedy córce pojawiły się pierwsze ząbki staram się dbać o jej jamę ustną jak najlepiej tak, aby nie pojawiła się na nich próchnica. Myjemy zęby dwa razy dziennie, pastą o odpowiedniej zawartości fluoru. Może lepiej powiedzieć moja córka sama próbuje myć zęby dwa razy dziennie ponieważ nie lubi jak mama czy tata robią to za nią.

próchnica

Oczywiście mamy swoje małe grzeszki np. picie mleka przed snem z butelki, ale w miarę możliwości staram się przestrzegać wszystkich zaleceń, które zmniejszą ryzyko wystąpienia próchnicy u mojej córki.

Przeglądając artykuły naukowe na temat próchnicy u dzieci natrafiłam na bardzo ciekawe informacje, którymi chciałabym się z Wami podzielić.

Okazuje się, że podatność zębów mlecznych na próchnicę kształtuje się już w okresie płodowym i niemowlęcym, jeszcze przed wyrznięciem zębów oraz w okresie 2-3 lat po ich wyrznięciu. Dlatego tak ważne jest żeby zadbać o zęby naszych dzieci od samego początku. Dzięki temu dajemy naszym pociechom szansę na zdrowy i piękny uśmiech przez wiele lat 😊

Główne czynniki sprzyjające wystąpieniu próchnicy u dzieci zależne od matki:

1. Dieta matki w ciąży i podczas karmienia piersią

Okazuje się co bardzo mnie zaskoczyło, że na zwiększone ryzyko wystąpienia próchnicy u dziecka ma wpływ nieprawidłowe odżywianie się matki w okresie ciąży i podczas karmienia piersią. Wczesny okres ciąży często powoduje zmianę nawyków żywieniowych matki, związanych ze wzrostem spożycia węglowodanów tj. słodkie przekąski czy pojadaniem między posiłkami. Taka dieta przyczynia się do mniejszej odporności na próchnicę u jej dziecka. Pojawiające się niedobory białkowe w diecie matki mogą prowadzić do zmniejszenia wielkości zębów, zmniejszonego kształtu koron zębów, a w konsekwencji zwiększonej podatności na próchnicę.

2. Kontakt z jamą ustną matki

Często rodzice lub opiekunowie niemowląt zamiast mycia przyborów takich jak smoczek czy łyżeczka, używanych przez dziecko oblizują je. Jest to droga przeniesienia bakterii próchnicotwórczych pochodzących z jamy ustnej osoby dorosłej do jamy ustnej dziecka. Niestety bakterie możemy przenieść również poprzez pocałunki, dlatego nie należy całować dziecka w usta.Wczesna kolonizacja jamy ustnej dziecka przez bakterie przy słabo zmineralizowanym szkliwie zębów mlecznych, stanowi ryzyko rozwoju zmian próchnicowych u małych dzieci.

3. Do wczesnych czynników sprzyjających powstawaniu próchnicy u dzieci zalicza się również:

  • patologiczny przebieg ciąży (zatrucia ciążowe, grożące poronienia)
  • ciążę bliźniacza
  • uporczywe wymioty matki
  • choroby przebyte przez matkę

Główne czynniki sprzyjające wystąpieniu próchnicy w okresie niemowlęcym:

  • pojenie niemowląt słodkimi płynami w celu uspokojenia, głównie w czasie snu
  • choroby przebyte przez dziecko oraz antybiotyki podawane w okresie niemowlęcym
  • częste pojadanie między posiłkami
  • przedłużonego karmienia butelką prowadzi to tzw próchnicy butelkowej
  • zjadane w nadmiarze przez dzieci pokarmy i napoje z dużą ilością węglowodanów.
  • spożywanie lepkich pokarmów, tj. kaszki, które ze względu na swoją konsystencję dłużej zalegają w buzi
  • spożywanie cukru, który jest najsilniejszym czynnikiem powodującym próchnicę

Mleko – nie taki potwór straszny

Okazuje się, że mleko, które stanowi główny składnik pożywienia u niemowląt nie należy do czynników próchnicotwórczych, mimo iż zawiera w swoim składzie cukier laktozę. Mleko zawiera także w swoim składzie związki mineralne, takie jak wapń i fosforany, które hamują demineralizację szkliwa. Obecna w mleku kazeina, posiada zdolność wiązania jonów wapnia, które pokrywają powierzchnię zębów, spowalniając w ten sposób proces próchnicowy.

Główne czynniki sprzyjające wystąpieniu próchnicy w okresie poniemowlęcym:

  • picie napojów gazowanych
  • spożywanie owoców cytrusowych częściej niż 2 razy w ciągu dnia zwiększa ryzyko wystąpienia próchnicy u dziecka 37-krotnie.

Zapobieganie wystąpienia próchnicy u dzieci:

1. Edukacja rodziców

Edukację należy rozpocząć już w okresie ciąży. Prawidłowo zaplanowany program profilaktyki próchnicy zębów u dzieci powinien rozpoczynać się już w 4 miesiącu ciąży, czego dowodzą wyniki wielu badań. Zajęcia dla matek powinny być prowadzone przez stomatologów w szkole rodzenia. Ciąża to szczególny czas kiedy matki z troski o swoje nienarodzone dziecko bardziej dbają o siebie. Warto wykorzystać ten okres tym samym zwiększając prawdopodobieństwo zastosowania się przez matkę do zaleceń co ograniczy wystąpienie próchnicy u jej dziecka.

2. Modyfikacja nawyków żywieniowych

Jedzenie powinno się zaczynać od produktów kariogennych, a kończyć na produktach kariostatycznych.

Produkty spożywcze o działaniu kariogennym, czyli próchnicotwórczym to:

  • rodzynki i inne owoce suszone
  • ciasta
  • słodycze
  • dżemy

 Produkty o działaniu kariostatycznym, czyli zapobiegające powstawaniu próchnicy to głownie:

  • mleko
  • mięso
  • ryby
  • jaja
  • masło

Dziecko powinno spożywać mniejszą ilość pokarmów papkowatych, które  oblepiają zęby i są trudne do usunięcia z jamy ustnej przez naturalne sposoby samooczyszczania. Takie produkty warto podawać na śniadanie, żeby późniejsze pokarmy, które dziecko będzie spożywać usunęły pozostałości papki.

3. Ograniczenie cukru

Należy zmniejszyć częstość i ilość spożywania produktów zawierających cukier. Można szczególnie wprowadzać jeden ,,słodki” dzień w tygodniu lub jedną “słodką” godzinę dziennie. Nie jestem zwolenniczką jednego „słodkiego dnia” ponieważ dziecko czeka na ten dzień z utęsknieniem. Podaje córce produkty próchnicotwórcze zazwyczaj na podwieczorek i na śniadanie. Staram się nie podawać ich na kolacje.

Unikać pokarmów i napojów zawierających cukier, co najmniej na godzinę przed snem.

Dzieci powyżej 6 miesiąca życia powinny otrzymywać pokarm przy użyciu kubka i łyżeczki.

Dziecko powinno uczyć się jedzenia twardych pokarmów, gdyż gryzienie powoduje wzrost wydzielania śliny oraz przyczynia się do prawidłowego rozwoju kości i mięśni twarzy.

Należy zachęcać dzieci do częstszego spożywania produktów, które nie mają ewidentnych właściwości próchnicotwórczych, do których należą ciemne pieczywo, sery, ryż, makaron, mleko, herbata, świeże warzywa

4. Prawidłowe czyszczenie jamy ustnej

Oczyszczanie jamy ustnej należy rozpoczynać już u najmłodszych dzieci, zaraz po wyrznięciu się pierwszego zęba mlecznego.

Do mycia należy używać miękkiej szczoteczki z małą główką dostosowaną do jamy ustnej dziecka i wymieniać ja co 3 miesiące.

Warto używać past o zawartości fluoru 1000 ppm – pasty dostępne na rynku dla dzieci z pierwszymi ząbkami zawierają zazwyczaj 500ppm fluoru dlatego wybierając pastę dla dziecka nie należy kierować się przeznaczeniem pasty ze względu na wiek tylko zawartością fluoru w składzie.

Pasty z zawartością 1000 ppm Colgate kids, którą aktualnie używam u mojej 14 miesięcznej córeczki.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *